سولاریوم، دستگاههایی که برای ایجاد رنگ پوست بر اثر تابش UV طراحی شدهاند، محبوبیت بالایی در میان جوانان و نوجوانان دارند. با این حال، تحقیقات جدید نشان میدهد که استفاده از این دستگاهها میتواند تقریباً تمام سطح پوست را دچار جهشهای ژنتیکی کند و ریسک ابتلا به ملانوما، کشندهترین نوع سرطان پوست، را تا سه برابر افزایش دهد. این یافتهها برای نخستین بار تأثیر گسترده و مستقیم سولاریوم بر DNA پوست را آشکار کرده و هشدار جدی در مورد مصرف غیرمجاز آنها ارائه میکنند.
محبوبیت و استفاده از سولاریوم
با افزایش گرایش به زیبایی و پوست برنزه، استفاده از سولاریوم در میان نوجوانان و بزرگسالان شایع شده است. در ایالت فلوریدا، تعداد سالنهای سولاریوم حتی از تعداد شعب مکدونالد نیز بیشتر است. بررسیها نشان میدهد که حدود ۴۰٪ از دختران نوجوان و ۲۰٪ از افراد ۱۸ تا ۲۹ سال در ۱۲ ماه گذشته از این دستگاهها استفاده کردهاند.
دانشمندان دانشگاه نورثوسترن و دانشگاه کالیفرنیا در سانفرانسیسکو، با هدف بررسی رابطه برنزه کردن داخل سالن و سرطان پوست، دادههای پزشکی بیش از ۳۲,۰۰۰ بیمار را تحلیل کردند. از این میان، ۷,۴۷۴ نفر سابقه استفاده از سولاریوم داشتند و گروه کنترل شامل افرادی بود که هرگز از این دستگاهها استفاده نکرده بودند.
نتایج مطالعات بالینی و ژنتیکی
مطالعات نشان داد که ملانوما در ۵.۱٪ از کاربران سولاریوم و تنها در ۲.۱٪ از غیر کاربران تشخیص داده شده است. پس از تنظیم متغیرهای مؤثر مانند سن، جنسیت، آفتابسوختگی و سابقه خانوادگی، استفاده از سولاریوم باعث افزایش ۲.۸۵ برابری ریسک ملانوما شد.
همچنین، جهشها در سلولهای پوست کاربران تقریباً در تمام نواحی بدن، حتی مناطقی که بهطور طبیعی کمتر در معرض نور خورشید هستند، مشاهده شد. این جهشها بهویژه در نواحی کمر پایین و باسن که اغلب تحت پوشش لباس قرار دارند، رخ داده و تأیید میکند که خطر سولاریوم محدود به پوست در معرض مستقیم UV نیست.
توالی یابی DNA و شناسایی جهش ها
برای بررسی دقیقتر، محققان از توالییابی DNA تکسلولی بر ملانوسیتها، سلولهای تولیدکننده رنگدانه پوست که منشا ملانوما هستند، استفاده کردند. نمونهها شامل ۱۱ بیمار با سابقه طولانی استفاده از سولاریوم، ۹ فرد کنترل بدون سابقه استفاده و ۶ پوست جسد برای مقایسه بودند.
نتایج نشان داد که سلولهای کاربران سولاریوم تقریباً دو برابر جهشهای بیشتری نسبت به نمونههای کنترل دارند و بسیاری از این جهشها با ملانوما مرتبط هستند. این یافتهها برای نخستین بار ثابت میکند که استفاده از سولاریوم میتواند تقریباً کل سطح پوست را دچار تغییرات ژنتیکی کند، حتی در نواحی که در معرض نور مستقیم خورشید قرار ندارند.
دکتر پدرام گرامی اظهار داشت: «حتی در پوست نرمال بیماران، در نواحی بدون خال، تغییرات DNA پیشساز ملانوما مشاهده شد. این نتایج تاکنون گزارش نشده بود و اهمیت این یافتهها در درک مکانیسمهای سرطان پوست قابل توجه است.»
شباهت ملانومای ناشی از سولاریوم با ملانومای ژنتیکی
مطالعات نشان دادهاند که ملانومای ناشی از استفاده از سولاریوم بسیار شبیه ملانومای افراد با ریسک ژنتیکی وراثتی است. کاربران جوان سولاریوم بدون سابقه خانوادگی ملانوما، بهصورت دورهای چندین ملانوما در نواحی بدن با آسیب UV کم ایجاد میکنند. این الگو توضیح میدهد چرا ملانوما در کاربران سولاریوم اغلب در نواحی غیرمعمول و کمتابش ظاهر میشود.
تاریخچه و مقررات استفاده از سولاریوم
سولاریوم برای نخستین بار در دهه ۱۹۷۰ وارد بازار آمریکا شدند و تا میانه دهه ۲۰۱۰ به صنعتی با درآمد سالانه ۳ میلیارد دلار تبدیل شدند. تا سال ۲۰۱۳، حدود ۷.۸ میلیون زن و ۱.۹ میلیون مرد در آمریکا بهطور سالانه از این دستگاهها استفاده میکردند.
سازمان جهانی بهداشت، سولاریوم را در گروه ۱ مواد سرطانزا قرار داده است؛ این گروه شامل موادی است که شواهد علمی کافی برای سرطانزا بودن آنها وجود دارد، مانند سیگار و الکل. با این وجود، استفاده از این دستگاهها در بسیاری از ایالتهای آمریکا و اروپا همچنان تحت نظارت ضعیف یا با محدودیتهای ناکافی است.
در سال ۲۰۱۵، FDA تلاش کرد استفاده از سولاریوم برای افراد زیر ۱۸ سال را ممنوع کند و بزرگسالان را مجبور به امضای فرم رضایت نماید. استرالیا نیز در همان سال استفاده آرایشی از سولاریوم را کاملاً ممنوع کرد، در حالی که برزیل استفاده پزشکی را مجاز دانست.
پیامدهای سلامت عمومی
ملانوما سالانه حدود ۱۱,۰۰۰ نفر را در آمریکا میکشد و یکی از مرگبارترین سرطانهای پوست است. نتایج این مطالعه نشان میدهد که حتی استفاده محدود از سولاریوم میتواند جهشهای ژنتیکی خطرناک در پوست ایجاد کرده و ریسک ملانوما را بهطور چشمگیری افزایش دهد.
دکتر گرامی تأکید کرد: «کاربران باید بدانند که ادعاهای بازاریابی مبنی بر ایمن بودن طیف UV سولاریوم نسبت به نور خورشید طبیعی نادرست است و حتی میتواند آسیب بیشتری به سلولهای پوست وارد کند.» این یافتهها ضرورت ایجاد کمپینهای اطلاعرسانی و محدودیتهای قانونی برای محافظت از سلامت عمومی را نشان میدهد.
نتیجه گیری
مطالعات اخیر ثابت کرده است که سولاریوم نه تنها ظاهر پوست را تغییر میدهد بلکه تقریباً کل سطح پوست را دچار جهشهای ژنتیکی میکند و ریسک ابتلا به ملانوما را سه برابر افزایش میدهد. جلوگیری از استفاده غیرمجاز این دستگاهها، آموزش عمومی درباره خطرات UV و رعایت مقررات حفاظتی، بهترین راهکارها برای کاهش مرگ و میر ناشی از سرطان پوست هستند. کاربران باید با آگاهی کامل از عوارض، از سولاریوم دوری کنند و به جای آن، از روشهای ایمنتر برای مراقبت و زیبایی پوست بهره ببرند.
