داروهای آگونیست گیرنده GLP-1 در سالهای اخیر بهعنوان ابزار مؤثر کاهش وزن و مدیریت قند خون محبوبیت چشمگیری یافتهاند. این داروها شامل برندهای شناختهشدهای مانند اوزمپیک، وگووی و مونجارو هستند و با سرکوب اشتها و افزایش احساس سیری، به افراد در کاهش وزن سریع کمک میکنند. با این حال، استفاده از این داروها بدون مشاوره تغذیهای مناسب میتواند خطر کمبود مواد مغذی، بهویژه ویتامین C، را افزایش دهد و در موارد نادر منجر به بروز بیماری اسکروی شود.
داروهای GLP-1 و نگرانی های تغذیه ای
داروهای GLP-1 به بیماران دیابتی نوع 2 و کسانی که به دنبال کاهش وزن هستند کمک میکنند تا کنترل بهتری بر اشتها و متابولیسم خود داشته باشند. با این حال، کاهش وزن سریع و از دست دادن اشتها میتواند مصرف مواد مغذی ضروری را کاهش دهد. بیماری اسکروی، ناشی از کمبود ویتامین C، یکی از عوارض نادری است که اخیراً مورد توجه رسانهها قرار گرفته است، از جمله گزارش رابی ویلیامز، خواننده انگلیسی که پس از مصرف داروی مشابه اوزمپیک به این بیماری مبتلا شد.
تجربه های واقعی: داستان رابی ویلیامز
رابی ویلیامز، خواننده شناختهشده، تجربه شخصی خود را در مورد مصرف داروی مشابه اوزمپیک و ابتلا به اسکروی منتشر کرد. وی اعلام کرد که پس از پنج ماه کاهش اشتها و دریافت ناکافی مواد مغذی، علائم بیماری ظاهر شد. این مثال نشان میدهد که حتی افراد سالم و مشهور نیز در معرض خطر کمبود مواد مغذی ناشی از کاهش مصرف غذا و داروهای سرکوبکننده اشتها قرار دارند.
اسکروی چیست و چرا به «بیماری دزدان دریایی» معروف است؟
اسکروی بیماری ناشی از کمبود شدید ویتامین C است که در گذشته در میان دریانوردان شایع بود. کمبود این ویتامین باعث کاهش سنتز کلاژن در بدن میشود و علائمی مانند خونریزی زیر پوست، تورم و درد مفاصل، خستگی شدید، از دست دادن دندان و مشکلات التیام زخمها ایجاد میکند. در موارد شدید، اسکروی میتواند تهدیدکننده زندگی باشد. امروزه این بیماری در شرایط تغذیهای نامتعادل یا رژیمهای غذایی محدود، از جمله در افرادی که داروهای GLP-1 مصرف میکنند، مشاهده شده است.
نحوه اثر داروهای GLP-1 بر مصرف مواد مغذی
داروهای GLP-1 با سرکوب اشتها و کاهش دریافت کالری، کاهش وزن سریع را تسهیل میکنند. این کاهش مصرف غذا، در صورت عدم جبران مناسب با برنامه تغذیهای متعادل، میتواند منجر به کمبود ریزمغذیها شود. مطالعات نشان دادهاند که بیش از 22 درصد از بیماران دیابتی نوع 2 که داروهای GLP-1 مصرف میکردند، طی یک سال دچار کمبودهای تغذیهای شدهاند. این کمبودها میتوانند شامل ویتامینها، مواد معدنی و پروتئینهای لازم برای حفظ توده عضلانی و سلامت استخوان باشند.
علائم و نشانه های کمبود ویتامین C
کمبود ویتامین C به مرور زمان تأثیرات شدیدی بر بدن میگذارد. علائم شایع عبارتاند از:
- خستگی مزمن و ضعف عمومی بدن
- خونریزی زیر پوست و کبودیهای ناگهانی
- تورم و درد مفاصل
- کاهش سرعت التیام زخمها و زخمهای دهانی
- از دست دادن دندانها در موارد شدید
شناسایی زودهنگام این علائم میتواند از پیشرفت بیماری و بروز عوارض شدید جلوگیری کند.
اهمیت مشاوره تغذیه ای در مصرف GLP-1
متخصصان تغذیه تأکید میکنند که مصرف داروهای GLP-1 بدون برنامه غذایی مناسب میتواند سلامت بدن را به خطر بیندازد. مشاوره تغذیهای پیش از شروع مصرف دارو، شامل بررسی میزان ویتامینها و مواد معدنی مورد نیاز، برنامهریزی وعدههای غذایی متعادل و مکملهای غذایی لازم است. به گفته کلر کالینز، متخصص تغذیه استرالیا، توجه نکردن به تغذیه بیماران در بیشتر آزمایشهای جهانی داروهای GLP-1 باعث شده است که کمبودهای تغذیهای بهصورت نادیده گرفته شده باقی بمانند.
راهکارهای پیشگیری از بیماری اسکروی هنگام استفاده از داروهای GLP-1
- مشاوره با متخصص تغذیه: پیش از شروع دارو، برنامه غذایی متعادل و حاوی ویتامین C کافی تنظیم شود.
- افزودن منابع ویتامین C: میوهها و سبزیجات تازه مانند پرتقال، کیوی، فلفل دلمهای و بروکلی باید در وعدههای غذایی گنجانده شوند.
- استفاده از مکملها در صورت نیاز: در صورت عدم توانایی تأمین ویتامین کافی از رژیم غذایی، مکملهای ویتامین C تحت نظر پزشک توصیه میشود.
- پیگیری منظم وضعیت تغذیهای: آزمایشهای دورهای برای بررسی سطح ویتامینها و مواد معدنی ضروری است.
- هشدار به پزشک درباره تغییرات بدن: علائم خستگی شدید، کبودیهای غیرمعمول یا خونریزیهای زیرپوستی باید سریعاً گزارش شود.
نتیجه گیری
داروهای GLP-1 ابزار قدرتمندی برای کاهش وزن و کنترل قند خون هستند، اما استفاده از آنها بدون برنامه غذایی مناسب میتواند منجر به کمبودهای تغذیهای جدی شود. بیماری اسکروی، هرچند نادر، نمونهای از عوارض ناشی از کمبود ویتامین C است که در اثر کاهش دریافت مواد مغذی ایجاد میشود. مشاوره تغذیهای پیش از شروع مصرف دارو، پیگیری منظم وضعیت تغذیهای و استفاده هوشمندانه از منابع غذایی و مکملها میتواند از بروز این عوارض جلوگیری کند و سلامت بدن را در طول دوره کاهش وزن تضمین نماید.
