صدای ترافیک چگونه خطر ابتلا به پارکینسون را افزایش می دهد؟

صدای مداوم خودروها، بوق ها و رفت و آمد خیابانی تنها یک عامل آزاردهنده در زندگی شهری نیست. پژوهش های سال های اخیر نشان داده اند که آلودگی صوتی می تواند با اختلال خواب، افزایش فشار روانی، بیماری های قلبی و کاهش کیفیت زندگی ارتباط داشته باشد. اکنون نتایج یک پژوهش گسترده در دانمارک نشان می دهد که قرار گرفتن طولانی مدت در معرض صدای ترافیک جاده ای ممکن است با افزایش خطر ابتلا به بیماری پارکینسون نیز مرتبط باشد.

در این مطالعه، اطلاعات بیش از ۳ میلیون نفر بررسی شد و پژوهشگران میزان صدای ترافیک را در پر سر و صداترین و آرام ترین سمت محل سکونت افراد اندازه گیری کردند. نتایج نشان داد افرادی که برای مدت طولانی در خانه های در معرض صدای بیشتر زندگی کرده بودند، اندکی بیش از دیگران با خطر ابتلا به پارکینسون روبرو بودند. با این حال، این تحقیق یک ارتباط آماری را نشان می دهد و به تنهایی ثابت نمی کند که صدای ترافیک مستقیما باعث پارکینسون می شود.

پژوهش جدید درباره ارتباط صدای ترافیک و پارکینسون

این پژوهش توسط گروهی از محققان دانمارکی انجام شده و نتایج آن در تاریخ ۲۰ ژوئیه ۲۰۲۶ در مجله علمی JAMA Neurology منتشر شده است. پژوهشگران برای دستیابی به نتایجی قابل اعتماد، از اطلاعات ثبت شده در سامانه های ملی سلامت و سکونت دانمارک استفاده کردند. گستردگی جامعه آماری و مدت طولانی پیگیری افراد، این تحقیق را به یکی از مهم ترین مطالعات انجام شده درباره ارتباط آلودگی صوتی و پارکینسون تبدیل کرده است.

در این مطالعه، بیش از ۳ میلیون شهروند دانمارکی ۴۰ ساله و بالاتر از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۷ تحت بررسی قرار گرفتند. هیچ یک از شرکت کنندگان در آغاز مطالعه به پارکینسون مبتلا نبودند.

پژوهشگران سابقه محل سکونت افراد را بررسی کردند و با استفاده از مدل های محاسباتی، میزان صدای ترافیک جاده ای را در هر محل زندگی تخمین زدند. سطح مواجهه با صدا نیز بر اساس میانگین چند ساله آلودگی صوتی در اطراف خانه ها محاسبه شد.

در طول دوره پیگیری، بیش از ۲۰ هزار نفر از شرکت کنندگان به بیماری پارکینسون مبتلا شدند. سپس میزان مواجهه صوتی این افراد با سایر شرکت کنندگان مقایسه شد تا ارتباط احتمالی میان صدای ترافیک و خطر ابتلا به بیماری مشخص شود.

افزایش صدای ترافیک چقدر خطر پارکینسون را بیشتر می کند؟

نتایج این پژوهش نشان داد که افزایش سطح صدای ترافیک با افزایش اندک اما قابل اندازه گیری خطر ابتلا به پارکینسون همراه است. البته این افزایش خطر در سطح فردی چندان بزرگ نیست، اما از آنجا که میلیون ها نفر در شهرهای پر جمعیت به طور روزانه در معرض آلودگی صوتی قرار دارند، حتی یک افزایش کوچک نیز می تواند از نظر سلامت عمومی اهمیت داشته باشد.

یافته های اصلی تحقیق شامل موارد زیر است:

• به ازای هر ۱۱.۵ دسی بل افزایش صدا در پر سر و صداترین سمت ساختمان، خطر ابتلا به پارکینسون حدود ۳ درصد افزایش پیدا کرد.
• در آرام ترین سمت ساختمان، به ازای هر ۸.۹ دسی بل افزایش صدا، خطر ابتلا به پارکینسون حدود ۴ درصد بیشتر شد.
• در خانه هایی که اختلاف صدای قابل توجهی میان سمت شلوغ و سمت آرام ساختمان وجود داشت، اثرات زیان بار آلودگی صوتی کمتر مشاهده شد.
• این ارتباط پس از در نظر گرفتن عواملی مانند سن، جنسیت، درآمد، تحصیلات، وضعیت تاهل، تراکم جمعیت و میزان آلودگی هوا همچنان باقی ماند.

با این حال، افزایش ۳ یا ۴ درصدی خطر به معنای آن نیست که هر فرد ساکن در یک خیابان شلوغ حتما به پارکینسون مبتلا می شود. این ارقام بیانگر تغییر نسبی خطر در یک جمعیت بزرگ هستند و نباید آن ها را به عنوان پیش بینی قطعی درباره وضعیت سلامت یک فرد تفسیر کرد.

سمت آرام خانه چه نقشی در کاهش خطر دارد؟

یکی از مهم ترین بخش های این پژوهش، بررسی تفاوت میزان صدا در دو سمت ساختمان بود. پژوهشگران خانه ها را بر اساس صدایی که به پر سر و صداترین و آرام ترین نمای ساختمان می رسید، ارزیابی کردند. هدف این بود که مشخص شود آیا وجود بخشی آرام تر در خانه می تواند پیامدهای مواجهه با صدای خیابان را کاهش دهد یا خیر.

نتایج نشان داد وجود یک سمت آرام، به ویژه بخشی که اتاق خواب یا فضای استراحت در آن قرار دارد، می تواند تا حدودی اثرات منفی صدای ترافیک را کاهش دهد.

در این مطالعه، سمت آرام به بخشی از ساختمان گفته شد که میزان صدای آن دست کم ۱۰ دسی بل کمتر از سمت رو به خیابان بود. تفاوت ۱۰ دسی بل از نظر ادراک انسانی قابل توجه است و معمولا به صورت کاهش محسوس شدت صدا تجربه می شود.

پژوهشگران دریافتند زمانی که حتی آرام ترین سمت خانه نیز در معرض صدای زیاد قرار دارد، خطر پارکینسون افزایش پیدا می کند. این یافته نشان می دهد داشتن فضایی آرام برای خواب، استراحت و بازیابی بدن ممکن است در کاهش اثرات زیان بار آلودگی صوتی نقش داشته باشد.

صدای ترافیک چگونه ممکن است به مغز آسیب برساند؟

این مطالعه به طور مستقیم ساز و کار ایجاد پارکینسون را بررسی نکرده است، اما پژوهشگران چند مسیر زیستی احتمالی را مطرح کرده اند. مواجهه طولانی مدت با صدای محیطی می تواند بدن را حتی در زمان خواب در وضعیت آماده باش نگه دارد. در چنین شرایطی، دستگاه عصبی و هورمونی به صورت مکرر به محرک های صوتی واکنش نشان می دهند.

مهم ترین ساز و کارهای احتمالی عبارت هستند از:

• اختلال در کیفیت و پیوستگی خواب شبانه
• فعال شدن مداوم پاسخ استرس در بدن
• افزایش ترشح هورمون هایی مانند کورتیزول
• تشدید التهاب عمومی و التهاب عصبی
• افزایش استرس اکسیداتیو و آسیب سلولی
• اختلال در فرایندهای ترمیمی مغز هنگام خواب

اختلال مزمن خواب می تواند توانایی مغز برای پاکسازی مواد زائد، تنظیم فعالیت های عصبی و ترمیم سلول ها را کاهش دهد. از سوی دیگر، استرس طولانی مدت و التهاب عصبی ممکن است به سلول های تولید کننده دوپامین فشار وارد کند. تخریب تدریجی همین سلول ها در بخشی از مغز به نام جسم سیاه، یکی از ویژگی های اصلی بیماری پارکینسون است.

با وجود منطقی بودن این ساز و کارها، پژوهشگران تاکید کرده اند که برای اثبات رابطه علت و معلولی میان آلودگی صوتی و پارکینسون، مطالعات بیشتری لازم است.

بیماری پارکینسون چیست؟

پارکینسون یک بیماری پیش رونده دستگاه عصبی است که بیشتر با علائمی مانند لرزش، کندی حرکت و سفتی عضلات شناخته می شود. این بیماری بر اثر آسیب تدریجی سلول های عصبی تولید کننده دوپامین ایجاد می شود، اما عوامل ژنتیکی، افزایش سن و عوامل محیطی نیز می توانند در شکل گیری آن نقش داشته باشند.

مهم ترین علائم بیماری پارکینسون عبارت هستند از:

• لرزش دست ها، پاها یا چانه در حالت استراحت
• کند شدن حرکات بدن
• سفتی عضلات و کاهش انعطاف پذیری
• اختلال در تعادل و راه رفتن
• تغییر در صدا، نوشتن یا حالت چهره
• مشکلات خواب، افسردگی یا کاهش حس بویایی

پارکینسون دومین بیماری شایع تخریب کننده عصبی پس از آلزایمر محسوب می شود. افزایش میانگین سن جمعیت جهان نیز سبب شده است تعداد افراد مبتلا به این بیماری در بسیاری از کشورها رو به افزایش باشد.

چگونه آلودگی صوتی خانه را کاهش دهیم؟

حذف کامل صدای ترافیک در شهرهای بزرگ همیشه امکان پذیر نیست، اما با بعضی اقدامات می توان میزان صدایی را که وارد فضای زندگی می شود کاهش داد. هدف اصلی این راهکارها ایجاد محیطی آرام تر برای خواب و استراحت است، نه ساختن یک پناهگاه ضد صوت که احتمالا فقط در تبلیغات شرکت های ساختمانی وجود دارد.

برای کاهش مواجهه با صدای ترافیک می توان اقدامات زیر را انجام داد:

• اتاق خواب را در آرام ترین سمت ساختمان قرار دهید.
• از پنجره های دو یا سه جداره استفاده کنید.
• درزهای اطراف در و پنجره را با عایق مناسب بپوشانید.
• پرده های ضخیم، فرش و وسایل جاذب صدا را در فضای داخلی به کار ببرید.
• هنگام خواب پنجره های رو به خیابان شلوغ را بسته نگه دارید.
• در صورت امکان از دیوار سبز، درختان و موانع صوتی در اطراف ساختمان استفاده کنید.

این اقدامات نمی توانند خطر پارکینسون را به طور قطعی از بین ببرند، اما ممکن است کیفیت خواب و آرامش محیط زندگی را بهبود دهند و مواجهه روزانه با آلودگی صوتی را کاهش دهند.

نتیجه گیری

نتایج پژوهش جدید دانمارکی نشان می دهد مواجهه طولانی مدت با صدای ترافیک جاده ای با افزایش اندک خطر ابتلا به بیماری پارکینسون ارتباط دارد. همچنین وجود یک سمت آرام در خانه، به ویژه برای قرار گرفتن اتاق خواب و فضای استراحت، ممکن است بخشی از اثرات منفی آلودگی صوتی را کاهش دهد.

با این حال، این پژوهش مشاهده ای است و نمی تواند به تنهایی ثابت کند که صدای ترافیک علت مستقیم پارکینسون است. عوامل ژنتیکی، سن، سبک زندگی و سایر آلودگی های محیطی نیز در ابتلا به این بیماری نقش دارند. با وجود این محدودیت، یافته های تحقیق اهمیت کنترل آلودگی صوتی، طراحی اصولی ساختمان ها و ایجاد فضاهای آرام در مناطق شهری را برجسته می کند. کاهش صدای ترافیک فقط برای آسایش شهروندان نیست، بلکه می تواند بخشی از سیاست های بلند مدت محافظت از سلامت مغز و بدن باشد.