چای سبز یکی از نوشیدنی های پرمصرف در سراسر جهان است و به دلیل داشتن ترکیباتی مانند کاتچین ها و اپی گالوکاتچین گالات یا EGCG، به عنوان بخشی از یک رژیم غذایی سالم شناخته می شود. با این حال، طبیعی بودن یک ماده غذایی به این معنی نیست که با همه داروها کاملا بی خطر است.
ترکیبات موجود در چای سبز می توانند در برخی موارد جذب دارو، فعالیت آنزیم های متابولیزه کننده دارو یا عملکرد ناقل های دارویی در روده را تغییر دهند. البته شدت این تداخل به نوع دارو، مقدار چای سبز، شکل مصرف آن و شرایط فرد بستگی دارد.
نکته مهم دیگر این است که شواهد مربوط به همه تداخل های دارویی یکسان نیست. برخی از آنها در مطالعات انسانی به خوبی بررسی شده اند، در حالی که درباره بعضی دیگر هنوز اطلاعات محدودی وجود دارد.
1. وارفارین
وارفارین یک داروی ضد انعقاد است که برای پیشگیری و درمان لخته های خونی استفاده می شود. این دارو محدوده درمانی نسبتا باریکی دارد، به همین دلیل تغییرات قابل توجه در رژیم غذایی یا مصرف مواد حاوی ویتامین K می تواند اهمیت داشته باشد.
چای سبز می تواند حاوی ویتامین K باشد و مصرف مقدار زیاد آن، به ویژه در فردی که به طور معمول چای سبز مصرف نمی کند، ممکن است کنترل اثر وارفارین را دشوار کند. یک گزارش موردی نیز کاهش قابل توجه INR پس از مصرف مقدار زیادی چای سبز را نشان داده است.
2. نادولول
نادولول یکی از داروهای گروه بتا بلاکرهاست که برای درمان برخی مشکلات قلبی و فشار خون استفاده می شود. شواهد مربوط به تداخل این دارو با چای سبز از جمله نمونه هایی است که در مطالعات انسانی به شکل مشخص بررسی شده است.
در یک مطالعه، مصرف روزانه حدود ۷۰۰ میلی لیتر چای سبز به مدت دو هفته، میزان مواجهه بدن با نادولول را حدود ۸۵ درصد کاهش داد. پژوهش های بعدی نیز نقش EGCG و اختلال در انتقال دارو از روده را در این تداخل مطرح کرده اند.
3. برخی داروهای استاتین
استاتین ها گروهی از داروها هستند که برای کاهش کلسترول خون تجویز می شوند. شواهد درباره همه استاتین ها یکسان نیست، اما برای بعضی از آنها، از جمله آتورواستاتین و روزوواستاتین، احتمال تغییر میزان دارو در خون پس از مصرف چای سبز یا عصاره آن بررسی شده است.
برای مثال، یک مطالعه انسانی نشان داد عصاره چای سبز می تواند میزان جذب آتورواستاتین را کاهش دهد. در این مطالعه، مصرف عصاره چای سبز همراه با آتورواستاتین باعث کاهش حدود ۲۲ تا ۲۴ درصدی سطح کلی دارو در بدن شد.
4. رالوکسیفن
رالوکسیفن دارویی است که بیشتر برای پیشگیری و درمان پوکی استخوان در برخی زنان پس از یائسگی استفاده می شود. تحقیقات جدیدتر نشان داده اند که مصرف همزمان چای سبز و رالوکسیفن می تواند میزان قرار گرفتن بدن در معرض این دارو را کاهش دهد.
در یک مطالعه انسانی در سال ۲۰۲۳، مصرف چای سبز همراه با رالوکسیفن باعث کاهش حدود ۴۰ درصدی میزان مواجهه سیستمیک با رالوکسیفن شد. سازوکار دقیق این تداخل هنوز به طور کامل مشخص نشده است.
5. بورتزومیب
بورتزومیب یک داروی ضد سرطان است که در درمان برخی بیماری های خونی، از جمله مولتیپل میلوما، استفاده می شود. ارتباط آن با چای سبز بیشتر به EGCG و سایر پلی فنول های موجود در چای سبز مربوط می شود.
برخی مطالعات آزمایشگاهی و حیوانی نشان داده اند که EGCG می تواند اثر ضد سرطانی بورتزومیب را کاهش دهد. با این حال، نتایج مطالعات یکسان نیست و در برخی پژوهش ها این اثر در غلظت هایی مشاهده شده که با مصرف معمول غذایی چای سبز تفاوت دارند.
6. تاکرولیموس
تاکرولیموس یک داروی سرکوب کننده سیستم ایمنی است که به ویژه برای جلوگیری از پس زدن عضو پس از پیوند استفاده می شود. سطح این دارو در خون اهمیت زیادی دارد و تغییرات آن می تواند خطر عوارض یا ناکافی بودن اثر درمانی را افزایش دهد.
بررسی های دارویی، احتمال تاثیر چای سبز بر مسیرهای متابولیسم و انتقال تاکرولیموس را مطرح کرده اند. با این حال، شواهد موجود برای این تداخل نسبت به برخی موارد مانند نادولول محدودتر است و اهمیت بالینی آن در همه افراد مشخص نیست.
7. سیلدنافیل
سیلدنافیل دارویی است که برای درمان اختلال نعوظ و همچنین برخی موارد فشار خون شریانی ریوی تجویز می شود. از آنجا که چای سبز می تواند بر بعضی آنزیم ها و ناقل های دارویی اثر بگذارد، احتمال تغییر میزان سیلدنافیل در بدن نیز بررسی شده است.
برخی مطالعات فارماکوکینتیک افزایش مواجهه با سیلدنافیل را در اثر ترکیبات چای سبز گزارش کرده اند، اما اهمیت بالینی این تداخل هنوز به طور کامل مشخص نیست. مرورهای علمی نیز بر وجود تفاوت میان نتایج مطالعات و نیاز به بررسی بیشتر تاکید کرده اند.
آیا کافئین چای سبز هم می تواند با داروها تداخل داشته باشد؟
چای سبز علاوه بر کاتچین ها، حاوی کافئین نیز هست. مقدار کافئین چای سبز معمولا از قهوه کمتر است، اما می تواند در افرادی که به کافئین حساس هستند یا داروهای خاصی مصرف می کنند اهمیت داشته باشد.
به همین دلیل، هنگام بررسی تداخل های احتمالی نباید فقط به EGCG و سایر ترکیبات گیاهی توجه کرد. مقدار کل کافئین دریافتی از چای، قهوه، نوشیدنی های انرژی زا و برخی داروها نیز باید در نظر گرفته شود.
جمع بندی
وجود تداخل احتمالی به این معنا نیست که هر فردی که دارو مصرف می کند باید چای سبز را حذف کند. شدت و اهمیت تداخل به دارو، مقدار مصرف، شکل فرآورده و وضعیت سلامت فرد بستگی دارد.
در واقع، بیشتر نگرانی های جدی تر مربوط به مصرف مقادیر زیاد چای سبز یا مکمل های حاوی عصاره غلیظ آن است و شواهد مربوط به نوشیدن معمول چای سبز برای همه داروها یکسان نیست. مرکز ملی سلامت مکمل و یکپارچه آمریکا نیز توصیه می کند افرادی که دارو مصرف می کنند، پیش از استفاده از مکمل های چای سبز یا سایر فرآورده های گیاهی با پزشک مشورت کنند.
