با گذشت بیش از سه سال از آغاز همهگیری کووید-۱۹، پژوهشگران همچنان به دنبال روشهایی ساده و در دسترس برای کاهش خطر ابتلا هستند. اخیراً محققان آلمانی گزارش دادهاند که یک اسپری بینی ضد آلرژی بدون نسخه ممکن است به کاهش قابل توجه عفونتهای کووید-۱۹ و سایر ویروسهای تنفسی کمک کند. اگرچه این مطالعه هنوز در مرحله فاز ۲ و میانرده است و نتایج قطعی به شمار نمیآید، اما نویدبخش گزینهای آسان و در دسترس برای تقویت دفاعهای بدن در شرایط محدودیت واکسیناسیون است.
جزئیات مطالعه و طراحی تحقیق
در این مطالعه فاز ۲، که به صورت تصادفی دوسوکور و کنترلشده با دارونما انجام شد، ۴۵۰ بزرگسال سالم در آلمان بین مارس ۲۰۲۳ تا ژوئیه ۲۰۲۴ شرکت کردند. حدود نیمی از شرکتکنندگان سه بار در روز از اسپری بینی ضد هیستامین ژنریک «آزلستین» استفاده کردند، و گروه دیگر دارونما دریافت کردند. هر دو گروه از نظر وضعیت واکسیناسیون و سابقه عفونتهای پیشین کووید-۱۹ مشابه بودند.
پس از ۵۶ روز، تنها ۵ نفر از گروه اسپری آلرژی به کووید-۱۹ مبتلا شدند، در حالی که ۱۵ نفر از گروه دارونما به عفونت دچار شدند. این دادهها نشاندهنده کاهش ۶۷ درصدی ابتلا در گروه اسپری است، هرچند تعداد کم شرکتکنندگان محدودیت آماری ایجاد میکند. علاوه بر این، زمان بروز عفونت در گروه اسپری طولانیتر بود (۳۱ روز در مقابل ۱۹.۵ روز)، و دوره مثبت بودن تست سریع آنتیژن کوتاهتر بود (۳.۴ روز در مقابل ۵.۱ روز).
تأثیر اسپری آلرژی بر سایر عفونت های تنفسی
علاوه بر کووید-۱۹، شرکتکنندگان استفادهکننده از اسپری آلرژی تعداد کمتری از عفونتهای تنفسی را تجربه کردند (۲۱ مورد در مقابل ۴۹ مورد). این کاهش به ویژه در عفونتهای ناشی از رینوویروس، عامل سرماخوردگی، مشاهده شد. یافتهها با مطالعات قبلی همخوانی دارد که نشان میدهند اسپری آزلاستین میتواند از ورود ویروسها به غشای مخاطی بینی جلوگیری کند.
مکانیزم دقیق اثر ضدویروسی اسپری هنوز کاملاً مشخص نیست، اما به نظر میرسد که یک اثر محافظتی عمومی در مخاط بینی ایجاد میکند و ورود ویروسها به سلولهای اپیتلیال را محدود میسازد.
محدودیت ها و دقت نتایج
با وجود نتایج امیدوارکننده، محدودیتهایی وجود دارد:
- تعداد عفونتها در این مطالعه کم بود و اثرات ممکن است در مطالعات بزرگتر متفاوت باشد.
- مطالعه تنها در یک منطقه آلمان و با جمعیتی عمدتاً زنان سفیدپوست ۲۰ تا ۴۶ سال انجام شد، بنابراین نتایج قابل تعمیم به سایر جمعیتها نیست.
- حمایت مالی مطالعه توسط یک شرکت داروسازی که اسپری تولید میکند انجام شد، اگرچه نسخه مورد استفاده همان اسپری بدون نسخه در آمریکا نبود.
اهمیت این یافته ها در شرایط محدودیت واکسیناسیون
انتشار این نتایج در زمانی رخ داد که دسترسی به واکسنهای کووید-۱۹ محدود بود و تنها افراد بالای ۶۵ سال یا گروههای پرخطر میتوانستند واکسن دریافت کنند. بسیاری از کودکان، نوجوانان و بزرگسالان سالم زیر ۶۵ سال دسترسی محدود یا نداشتند، حتی اگر در گروههایی قرار داشته باشند که پزشکان توصیه به واکسیناسیون آنها کردهاند.
در چنین شرایطی، یک اسپری بینی ساده، ایمن و بدون نسخه میتواند گزینهای جذاب برای تقویت دفاعهای تنفسی باشد و به ویژه برای افرادی که با گروههای آسیبپذیر در تماس هستند، مفید باشد.
عوارض جانبی و ایمنی اسپری
بر اساس این مطالعه، اسپری بینی ایمن شناخته شده و عوارض جانبی آن جزئی بود، از جمله:
- طعم تلخ در دهان
- خونریزی بینی خفیف
- خستگی خفیف
این سطح ایمنی، استفاده گسترده آن را بدون نیاز به نسخه پزشک ممکن میسازد، اگرچه استفاده طولانیمدت و اثرات در جمعیتهای مختلف هنوز نیازمند بررسیهای بیشتر است.
جمع بندی
مطالعه اخیر آلمان نشان میدهد که اسپری بینی ضد آلرژی بدون نسخه، به ویژه آزلاستین، میتواند با کاهش ۶۷ درصدی ابتلا به کووید-۱۹ و کاهش عفونتهای تنفسی دیگر، نقش پیشگیرانه داشته باشد. هرچند این نتایج نیازمند تأیید در مطالعات بزرگتر و متنوعتر هستند، اما در شرایط محدودیت واکسیناسیون و شیوع ویروسهای تنفسی، اسپری بینی ساده میتواند ابزاری کمهزینه و در دسترس برای محافظت از سلامت تنفسی به شمار آید.
