برنت چپمن، مردی که از نوجوانی با آسیب شدید بینایی مواجه بود، پس از دو دهه انتظار توانست با جراحی نادر موسوم به «دندان در چشم» بینایی خود را بازگرداند. این جراحی از نادرترین و پیچیدهترین روشهای چشمپزشکی است و معمولاً در مواردی انجام میشود که سایر گزینههای درمانی مانند پیوند قرنیه نتیجهبخش نبوده باشند. داستان چپمن نمونهای استثنایی از ترکیب تخصص پزشکی، صبر انسانی و فناوری پیشرفته است که امیدی دوباره برای بیماران با نابینایی شدید ایجاد میکند.
تجربه چپمن و آسیب های ناشی از سندرم استیونز – جانسون
برنت چپمن وقتی ۱۳ ساله بود، پس از مصرف ایبوپروفن واکنش شدیدی نشان داد که باعث سوختگی گسترده بدن و آسیب چشمهایش شد. او ۲۷ روز در کما بود و در نهایت چشم چپ خود را از دست داد و بیشتر بینایی چشم راستش نیز کاهش یافت. طی دو دهه بعد، نزدیک به ۵۰ عمل جراحی، عمدتاً پیوند قرنیه، انجام داد اما هیچیک نتوانست بینایی او را به طور کامل بازگرداند.
سندرم استیونز-جانسون که عامل این نابینایی بود، بیماری نادری است که باعث التهاب شدید پوست و غشاهای مخاطی، از جمله چشمها میشود. در این شرایط، سلولهای بنیادی لمبالی که برای شفافیت قرنیه ضروری هستند، توسط سیستم ایمنی از بین میروند و قرنیه دچار زخم و کراتینه شدن میشود و مانع عبور نور به شبکیه میگردد.
روش جراحی «دندان در چشم»
وقتی قرنیه بیمار به طور دائمی مات شود و پیوندهای قرنیه موفقیتآمیز نباشند، جراحی «دندان در چشم» به عنوان آخرین گزینه درمانی مورد استفاده قرار میگیرد.
استخراج دندان و آماده سازی آن:
دندان نیش بیمار، همراه با لایهای از استخوان اطراف آن که حمایت و خونرسانی را فراهم میکند، از فک خارج میشود. سپس دندان تراش داده شده و حفرهای برای قرار دادن سیلندر پلاستیکی اپتیکی ایجاد میشود.
کاشت موقت در گونه یا پلک:
دندان تراشیده شده به همراه عدسی در گونه یا پلک بیمار کاشته میشود تا بافت نرم اطراف آن رشد کند و آماده انتقال به چشم شود. این مرحله چند ماه طول میکشد و باعث میشود دندان با بافتهای بدن سازگار شود.
انتقال دندان – عدسی به چشم:
دندان-عدسی با بافت زنده ترکیب شده و به جلوی چشم متصل میشود. بافت از داخل دهان بیمار برای پوشاندن بخش دندان استفاده میشود و نور میتواند از عدسی شفاف عبور کند و به شبکیه برسد. موفقیت این جراحی مستلزم سالم بودن شبکیه و عصب بینایی است.
این روش که به نام استئو-اودونتو-کراتوپروستزیس نیز شناخته میشود، برای بیمارانی مانند چپمن که پیوندهای قرنیه را امتحان کردهاند یا بیماریشان به قدری شدید است که سایر روشها بینتیجه هستند، انجام میشود.
فرآیند جراحی و بازتوانی
جراحی چپمن بیش از ۱۲ ساعت طول کشید و در دو مرحله انجام شد. ابتدا دندان نیش او در فوریه کشیده شد، سپس پس از آمادهسازی و رشد بافت، ساختار در ژوئن در چشم قرار گرفت. آخرین مرحله برای اصلاح انحراف دید عدسی در اوت انجام شد. پس از جراحی، چپمن توانست بینایی ۲۰/۳۰ خود را باز یابد، به این معنا که میتواند جزئیات را در فاصله ۲۰ فوت مشاهده کند که برای فرد با بینایی کامل در فاصله ۳۰ فوت قابل مشاهده است.
نخستین چیزی که پس از جراحی دید، نمای شهر از دفتر دکتر مولونی بود. تجربه دیدن محیط پیرامون و بازگشت تماس چشمی با دیگران برای او تجربهای عاطفی و احساسی بود و بازگشت کیفیت زندگی و تعاملات اجتماعی را ممکن ساخت.
اهمیت این جراحی و کاربردهای پزشکی
جراحی «دندان در چشم» نمونهای منحصر به فرد از همکاری تخصصهای مختلف پزشکی شامل چشمپزشکی، جراحی دهان و فک، و توانبخشی بینایی است. این روش، نه تنها بازگرداندن بینایی بلکه بازگرداندن کیفیت زندگی و استقلال فرد را فراهم میکند. موفقیت این جراحی نشان میدهد که حتی در مواردی که سایر روشهای درمانی شکست خوردهاند، نوآوری پزشکی میتواند راه حل مؤثر ارائه دهد.
دکتر مولونی میگوید: «مشاهده افرادی که پس از سالها نابینایی دوباره دنیا را میبینند، تجربهای احساسی و بسیار رضایتبخش برای تیم پزشکی است. این موفقیت بازگرداندن کیفیت زندگی، تعامل اجتماعی و استقلال فرد را تضمین میکند.»
نتیجه گیری
جراحی نادر «دندان در چشم» نمونهای بینظیر از توانایی علم پزشکی برای بازگرداندن بینایی و کیفیت زندگی است. داستان برنت چپمن نشان میدهد که حتی در شرایطی که روشهای متداول درمانی شکست خوردهاند، فناوری و نوآوری پزشکی میتواند امید و استقلال را به بیماران بازگرداند. این جراحی نمونهای از قدرت ترکیب تخصصهای مختلف و صبر انسانی در پیشبرد دستاوردهای پزشکی است.
