در سالهای اخیر، نگرانیهایی در میان زنان باردار درباره مصرف داروهای ضد درد، بهویژه استامینوفن (پاراستامول)، ایجاد شده است. برخی ادعاها، از جمله اظهارات چهرههای سیاسی، موجب شده بود که بسیاری از زنان نسبت به ایمنی این دارو در دوران بارداری دچار تردید شوند. اکنون، یک مرور پژوهشی تازه و جامع نشان داده است که هیچ مدرک علمی روشنی وجود ندارد که مصرف استامینوفن در بارداری باعث بروز اوتیسم یا اختلال بیشفعالی (ADHD) در کودکان شود.
یافته های پژوهش تازه در مجله BMJ
این مطالعه جدید، توسط گروهی از پژوهشگران دانشگاه لیورپول انجام شده و نتایج آن در مجله علمی معتبر BMJ منتشر شده است. هدف پژوهش، بررسی همه شواهد موجود درباره ارتباط میان مصرف پاراستامول در دوران بارداری و اختلالات عصبی رشدی در کودکان بود. نتیجه نهایی نشان میدهد که کیفیت شواهد علمی موجود بسیار پایین است و هیچ رابطه قابل اطمینانی میان مصرف این دارو و اوتیسم یا ADHD وجود ندارد.
- تیم پژوهش از ۹ مرور نظاممند شامل ۴۰ مطالعه مشاهدهای استفاده کرده است.
- کیفیت شواهد از نظر آماری و علمی در سطح پایین تا بسیار پایین ارزیابی شده است.
- نتیجهگیری پژوهشگران این است که مصرف استامینوفن در دوران بارداری خطری قطعی برای رشد عصبی کودک ایجاد نمیکند.
توضیحات پژوهشگران دانشگاه لیورپول
به گفته پروفسور “شکیلا تانگاراتینام”، سرپرست این پژوهش، یافتههای بهدستآمده میتواند به پزشکان و زنان باردار اطمینان خاطر بدهد. او تأکید کرده است که استفاده از استامینوفن برای تسکین درد یا تب در دوران بارداری، در صورت تجویز پزشک، بیخطر است و نیازی به نگرانی وجود ندارد.
- پژوهشگران بیان کردهاند که بسیاری از مطالعات گذشته عوامل ژنتیکی و محیطی را در نظر نگرفته بودند.
- زمانی که این عوامل خانوادگی (مانند سلامت روان والدین یا سبک زندگی) اصلاح شدند، ارتباط میان استامینوفن و اختلالات عصبی تقریباً از بین رفت.
- تنها دو مطالعه از میان بررسیهای قبلی توانسته بودند بهطور کامل این عوامل را لحاظ کنند.
نقش عوامل خانوادگی در نتایج پژوهش ها
یکی از نکات کلیدی مرور جدید، بررسی دقیق تأثیر عوامل محیطی و ژنتیکی مشترک در خانوادههاست. پژوهشگران دریافتند که شباهتهای رفتاری، سبک زندگی، و حتی سلامت روان والدین میتواند بهصورت غیرمستقیم بر نتایج تأثیر بگذارد و ارتباطهای ظاهری میان مصرف دارو و اختلالات رشدی را ایجاد کند.
- عوامل ژنتیکی ممکن است باعث افزایش احتمال بروز اوتیسم بدون ارتباط مستقیم با مصرف دارو شوند.
- شرایط محیطی، مانند استرس دوران بارداری یا تغذیه نامناسب، نیز میتواند بر رشد عصبی کودک اثر بگذارد.
- نتایج اصلاحشده نشان داد که بیشتر ارتباطهای گزارششده در گذشته، ناشی از همین متغیرهای دخیل بودهاند.
واکنش به ادعاهای دونالد ترامپ درباره تایلنول
ادعای دونالد ترامپ، رئیسجمهور سابق ایالات متحده، درباره ارتباط استامینوفن (تایلنول) با افزایش خطر اوتیسم در دوران بارداری، بازتاب گستردهای در رسانهها داشت. با این حال، هیچ مدرک علمی معتبری از این نظر پشتیبانی نکرده است. نهادهای علمی و پزشکی در سراسر جهان این ادعا را رد کردهاند و بر ایمنی مصرف دارو تأکید دارند.
- ترامپ مدعی شده بود که مصرف تایلنول ممکن است خطر اوتیسم در کودکان را افزایش دهد.
- سازمان جهانی بهداشت (WHO)، اتحادیه اروپا و سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) این ادعا را غیرعلمی دانستهاند.
- FDA اعلام کرده است هیچ رابطه علت و معلولی میان مصرف استامینوفن و بروز اوتیسم یا ADHD وجود ندارد.
موضع سازمان های بهداشتی بین المللی
نهادهای علمی و پزشکی معتبر جهان، از جمله کالج آمریکایی متخصصان زنان و زایمان (ACOG) و انجمن پزشکی مادر و جنین (SMFM)، مصرف استامینوفن را برای زنان باردار بیخطر دانستهاند. آنها تأکید دارند که استفاده از این دارو در دوزهای توصیهشده، یکی از ایمنترین گزینهها برای کاهش درد و تب در دوران بارداری است.
- استامینوفن از پرکاربردترین داروهای ضد درد در جهان است و دههها سابقه مصرف ایمن دارد.
- سازمان جهانی بهداشت همچنان آن را به عنوان داروی مناسب برای زنان باردار توصیه میکند.
- شرکتهای دارویی تولیدکننده تایلنول نیز تأکید کردهاند که تغییر برچسب هشدار در غیاب شواهد علمی منطقی نیست.
آینده تحقیقات درباره استامینوفن
با وجود نتایج این مرور جدید، پژوهشگران همچنان بر نیاز به مطالعات دقیقتر تأکید میکنند. هدف از این بررسیهای آینده، درک بهتر از تأثیرات بلندمدت دارو بر رشد عصبی کودکان است، نه اثبات ارتباطی که تاکنون شواهد کافی برای آن وجود ندارد. علم در حال پیشرفت است و دادههای جدید میتوانند به بهبود آگاهی عمومی و تصمیمگیریهای پزشکی کمک کنند.
- مطالعات آینده باید شامل نمونههای بزرگتر و طراحیهای دقیقتر باشند.
- باید اثر دوز، مدت مصرف و سایر عوامل تأثیرگذار بررسی شود.
- هدف، ارائه راهنمایی علمی و معتبر برای زنان باردار و پزشکان است.
نتیجه گیری
مرور جدید علمی نشان میدهد که هیچ ارتباط قطعی و معناداری میان مصرف استامینوفن در دوران بارداری و بروز اوتیسم یا ADHD وجود ندارد. این یافتهها میتوانند نگرانی بسیاری از زنان باردار را کاهش دهند و بر ضرورت مشورت با پزشک در مصرف دارو تأکید کنند. بر اساس شواهد موجود، استامینوفن همچنان یکی از ایمنترین داروها برای استفاده در دوران بارداری است، به شرطی که مطابق با توصیه پزشک مصرف شود.
