نزدیکبینی یا میوپی، اختلالی شایع در بینایی است که در آن فرد دید دور را تار میبیند. در دهههای اخیر، شیوع این اختلال بهطور چشمگیری افزایش یافته و به یک مسئله جهانی تبدیل شده است. پیشتر افزایش استفاده از صفحهنمایشها، به ویژه در کودکان و نوجوانان، مهمترین عامل محیطی فرض میشد. با این حال، تحقیقات تازه از SUNY College of Optometry نشان میدهد که داستان نزدیکبینی پیچیدهتر از آن چیزی است که تصور میشد و میتواند با نحوه تمرکز چشم در فضاهای داخلی و میزان نور دریافتی توسط شبکیه مرتبط باشد. این یافتهها میتوانند نحوه پیشگیری و درمان نزدیکبینی را بازتعریف کنند و به ارائه راهکارهای علمی و مؤثر کمک کنند.
نقش نور و تمرکز طولانی مدت در ایجاد نزدیک بینی
مطالعه جدید منتشر شده در مجله Cell Reports نشان میدهد که تمرکز طولانیمدت روی اجسام نزدیک در فضاهای داخلی با نور کم میتواند عامل مهمی در ایجاد نزدیکبینی باشد.
- خوزه-مانوئل آلونسو، استاد SUNY و نویسنده ارشد مطالعه، توضیح میدهد که تمرکز طولانیمدت روی اشیاء نزدیک باعث کاهش میزان نور وارد شده به شبکیه میشود و چشم برای تمرکز، مردمک را تنگ میکند. این حالت باعث میشود چشمها مجبور شوند تطابق بیشتری انجام دهند و در طول زمان فشار بر عدسی و عضلات چشم افزایش یابد.
- در نور روشن، مردمک به طور طبیعی تنگ میشود اما نور کافی به شبکیه میرسد، در حالی که در فضاهای داخلی کمنور، این تعادل به هم میخورد و شرایط برای رشد نزدیکبینی فراهم میشود.
مکانیسم عصبی مشترک برای القای و کنترل نزدیک بینی
پژوهشگران یک مدل عصبی یکپارچه ارائه کردهاند که میتواند همه روشهای القا و کنترل نزدیکبینی را توضیح دهد.
- مدل نشان میدهد که عواملی مانند استفاده از عدسیهای منفی، قطرههای آتروپین، عدسیهای چندکانونی و حضور در فضای باز، همگی از طریق تأثیر بر نور دریافتی شبکیه و میزان تطابق عدسی، پیشرفت نزدیکبینی را کاهش میدهند.
- تنگی مردمک ناشی از تطابق، با تمرکز طولانی روی اشیاء نزدیک و نور کم، فعالیت شبکیه را کاهش میدهد و همین امر به تغییر شکل چشم و افزایش طول محوری آن منجر میشود.
یافته های آزمایشگاهی و تصاویر ثبت شده
مطالعات آزمایشگاهی با استفاده از دوربینهای ویژه نشان داده است که وقتی چشم در معرض محرک منفی (مثل -۵ دیوپتر) قرار میگیرد:
- چشم متمرکز، به سمت محرک نزدیک حرکت میکند و مردمک هر دو چشم تنگ میشود.
- قدرت تطابق عدسی برای فوکوس بر روی محرک افزایش یافته و همزمان همگرایی چشمی نیز بیشتر میشود.
- این وضعیت در طولانیمدت، به ویژه در افراد میوپیک، میتواند رشد نزدیکبینی را تسریع کند.
ایده های نوین برای پیشگیری و درمان نزدیک بینی
تحقیق جدید نشان میدهد که پیشگیری و کنترل نزدیکبینی میتواند از طریق مدیریت نور و تمرکز چشم به شکل زیر انجام شود:
- افزایش زمان قرارگیری چشم در معرض نور روشن طبیعی یا مصنوعی.
- استفاده از عدسیهای چندکانونی یا کاهش کنتراست برای محدود کردن قدرت تطابق طولانیمدت.
- قطرههای آتروپین برای کاهش تنگی مردمک ناشی از تمرکز روی اشیاء نزدیک.
- تشویق به حضور در فضای باز و نگاه کردن به فواصل دور برای کاهش فشار روی عدسی و عضلات چشم.
آلونسو تأکید میکند که این مکانیزم هنوز نیازمند آزمایشهای بیشتر است اما میتواند دیدگاه فعلی درباره عوامل محیطی و عادات بصری مرتبط با نزدیکبینی را به شکل قابل توجهی تغییر دهد.
نتیجه گیری
نزدیکبینی نه تنها ناشی از ژنتیک و استفاده از صفحهنمایشهاست، بلکه به نحوه استفاده چشمها در فضاهای داخلی و میزان نور دریافتی شبکیه نیز ارتباط دارد. یافتههای جدید پیشنهاد میکنند که تمرکز طولانیمدت روی اشیاء نزدیک در نور کم، عامل مهمی در پیشرفت نزدیکبینی است و مدیریت نور و تمرکز میتواند راهکاری مؤثر برای پیشگیری و کنترل آن باشد. این پژوهش میتواند مسیر توسعه روشهای درمانی نوین و برنامههای آموزشی برای کودکان و بزرگسالان را هموار کند و به کاهش اپیدمی نزدیکبینی در سطح جهانی کمک نماید.
